تست ABR چیست؟ (تست ای بی آر )

یکی از بهترین راه‌ها برای سنجش میزان توانایی شنیداری نوزادان، آزمون‌های پاسخ شنیداری هستند که اصطلاحا (ABR) ای بی آر نیز نامیده می‌شوند. در این آزمون‌ها از محاسبات کامپیوتری برای بررسی پاسخ‌های دریافتی از سمت سیستم عصبی به صدا‌های مختلف استفاده می‌شود.

در انجام این آزمون‌ها، معمولا سه یا چهار برچسب تحت عنوان الکترود را بر روی پیشانی و گوش‌های کودک چسبانده و از سمتی دیگر به دستگاه موردنظر متصل می‌کنند. وقتی صداها از طریق هدفون‌ها ارسال می‌شوند، الکترود‌ها وظیفه دارند تا پاسخ‌های سیستم عصبی را اندازه‌گیری کنند.

موج‌های مختلف بر اساس تفاوت در شدت محرک بر روی صفحه پدیدار شده و اطلاعات به دست آمده را در یک محدوده فرکانسی مشخص به نمایش می‌گذارند. شنوایی سنج باید نسبت به نشانه‌های خاص ثبت شده در هر موج توجه نشان داده و بعد از بررسی نتایج پرینت شده و توجه به نشانه‌های موجود در موج، وجود هرگونه مشکل شنوایی در نوزاد را تشخیص دهد. 

تست ای بی آر (تست ABR) چیست؟

تست ABR (Auditory Brainstem Response) یک روش غیرتهاجمی برای ارزیابی شنوایی است که پاسخ‌های عصبی مغز به صداهای مختلف را اندازه‌گیری می‌کند. این تست معمولاً برای نوزادان، کودکان کوچک و افرادی که نمی‌توانند آزمایش‌های شنوایی معمولی را انجام دهند، استفاده می‌شود.

تست ای بی آر گوش برای اولین بار در سال 1971 به عموم مردم معرفی گردید و انجام و تفسیر آن نیز باید به واسطه یک متخصص شنوایی مجرب انجام گیرد. درست است که تست ای بی آر اطلاعات مفیدی را پیرامون عملکرد شنوایی و حساسیت شنوایی هر نوزاد یا فرد ارائه می‌کند اما نمی‌توان آن را به عنوان جایگزینی برای ارزیابی رسمی شنوایی در نظر گرفت. بنابراین در صورتی که قصد دارید این تست را جهت اطمینان از سلامت شنوایی  نوزاد خود انجام دهید، باید نتایج حاصل از آن را در کنار دیگر آزمون‌های شنوایی قرار داده و آگاهی‌تان در این باره را وسعت بخشید.

به طور کلی؛ تست ای بی آر به تمامی افراد کمک می‌کند تا نسبت به سنجش میزان تشخیص صداها توسط هر گوش آگاهی یابند. همچنین با استفاده از آن می‌توان دریافت که عصب شنوایی، چگونه و به چه طریقی، اطلاعات را به مغز ارسال می‌کند. معمولا تست ای بی آر را بر روی نوزادان  و کودکان کوچک و یا آن دسته از افرادی انجام می‌دهند که امکان پشت سر گذاشتنِ آزمایشات معمول را ندارند. لازم به ذکر است که برای انجام این تست، خیلی از کودکان بالای شش ماه به تززیق آرام‌بخش نیاز دارند. قبل از طی شدن مراحل این آزمایش به فرد یا خانواده او گوشزد می‌شود که آزمایش ای بی آر هیچگونه ضرری را به بدن شخص نرسانده و هر شنوایی سنج نیز تلاش دارد تا با به‌کار‌گیریِ روش‌های عاری از درد، موفق به کسب نتیجه از آن گردد. بنابراین حتی افرادی که مشکوک به ابتلای به مشکلات مغزی هستند، به راحتی می‌توانند از تست ای بی آر استفاده نموده و در نهایت نیز با تفسیر نتایج حاصل از آن، هرگونه مشکل احتمالی در خود را تشخیص دهند.

چرا تست ABR انجام می­شود؟

در دو صورت این تست انجام می­شود:

1. چنانچه غربالگری شنوایی نوزاد نتواند نتیجه دقیقی را ثبت کند.
2. کودک برای انجام یک آزمایش شنوایی معمولی در اتاق صدا سن کمی دارد، مشکل پزشکی یا رشدی داشته و یا حتی ثابت نشستن و پاسخ دادن به صداهای آزمایش شنوایی برای وی سخت باشد.

انجام تست ای بی آر برای کودکان و نوزادان

معمولا تست ای بی آر را زمانی که کودک و یا نوزاد در خواب است، انجام می‌دهند و از آنجایی که نوزادان زیر شش ماه، مشکلی در خوابیدن خود ندارند، کافی‌ست به آن‌ها شیر داده شود تا سریعا به خواب روند. هرچند برای اطفال بالای شش ماه توصیه می‌شود تا چند ساعت قبل از انجام تست ای بی آر از خوابیدنشان جلوگیری شده و تا حد امکان، غذای کمی بهشان داده شود. در صورتی که مادر یا همراه او حدودا پانزده دقیقه قبل از انجام تست کودک را سیر کنند،آنگاه کودک نیز سریعا به خواب رفته و پروسه انجام تست ای بی آر گوش نوزاد نیز در مدت زمان کوتاهی به اتمام خواهد رسید.

در صورتی که کودک بالای چهار سال دارید، بهتر است حدودا هشت ساعت قبل از انجام تست، نگذارید به خواب برود. بازی کردن با کودک و مشغول ساختنش باعث می‌شود تا کودک خسته شده و قبل از انجام تست به خواب رود. بسیاری از بیماران با استفاده از روش‌های ذکر شده در موقع انجام تست به خواب می‌روند اما در صورتی که موفق به خواباندنِ کودک خود نشدید، بهتر است با پزشک معالج صحبت کرده و مطابق با تجویز او نسبت به تهیه دارو‌های خواب‌آور اقدام کنید.

در حال‌حاضر یکی از بهترین دارو‌هایی که برای خواباندنِ کودکان بالای شش سال استفاده می‌شود، کلرال هیدرات است. پس از به خواب رفتن کودک، سنسور‌های کوچکی را بر روی پیشانی و پشت دو گوش او قرار می‌دهند. سپس متخصص شنوایی سنجی با استفاده از هدفون، صداها را ارسال می‌کند و سنسور‌ها نیز پاسخ مغز به این صداها را مورد اندازه‌گیری قرار می‌دهند. تمامی پاسخ‌های دریافت شده توسط متخصص شنوایی سنجی مورد بررسی و تحلیل قرار می‌گیرند تا میزان سلامت هر دو گوش در تشخیص صداها بررسی شوند. کودک بعد از اتمام زمان آزمایش از خواب بیدار شده و متخصص شنوایی سنجی نیز در رابطه با نتایج آزمایش با والدین او صحبت کرده و توصیه‌های لازم را بهشان ارائه می‌دهد.

مقایسه کاربردهای تست ABR در نوزادان و بزرگسالان

تست ای بی آر چگونه انجام می شود؟

در پروسه انجام تست ای بی آر گوش، متخصصان از سه الکترود استفاده می‌کنند که هرکدام از آنان، باید بر روی سر بیمار نصب گردد. تمامی این الکترود‌ها همچون چسب بوده و با نصبشان بر روی سر بیمار، هیچگونه دردی به او تحمیل نمی‌شود. جایگذاری هر الکترود بسته به نوع آرایش مدنظر شنوایی شناس متفاوت است اما به طور کلی، از قسمت پیشانی و پشت گوش‌ها برای نصب هر الکترود استفاده می‌شود. این الکترود‌ها وظیفه دارند تا پاسخ‌های الکتریکی از عصب شنوایی و ساقه مغز را جمع‌آوری کنند. هدف از انجام این تست آن است که گوش‌ها به واسطه هدفون اینسرت تحریک گشته و این تحریکات نیز شامل محرکات گوناگونی هستند که بسته به نیاز بیمار و توسط شنوایی سنج تعیین می‌شود. در حال حاضر برای انجام تست ای بی آر؛ آستانه‌گیری با استفاده از محرک کیلیک صورت گرفته که طیف فرکانسی 1000 تا 4000 هرتز را مورد بررسی قرار می‌‌دهد. پس از تحریک شدن هر دو گوش، امواج به ثبت رسیده از طریق الکترود‌ها به مانیتور ارسال شده و می‌توان با توجه به شکل و نهفتگی هر موج، وضعیت شنوایی بیمار را مورد بررسی قرار داد. انجام تست ای بی آر در بزرگسالان نیاز به اقدامات خاصی ندارد. تنها کافی‌ست بر روی تخت دراز بکشید و پیش از هر چیز سعی در حفظ آرامش خود داشته باشید. برای جلوگیری از وجود هرگونه نویز و آرتیفکت، بهتر است چشمانتان را ببندید و صحبتی نکنید. دلیل این امر نیز انقباض عضلات صورت و پلک می‌باشد که دارای پتانسیل عصب بوده و می‌توانند بر روی ثبت امواج از ساقه مغز نیز تاثیر بگذارند. بنابراین هرچه که بیمار آرام‌تر باشد و حرکات بدنی کمتری داشته باشد، طبیعتا تست ای بی آر او نیز در مدت زمان کوتاهی به اتمام خواهد رسید.

تست ای بی آر چه کاربردی دارد؟

از آنجایی که تست ای بی آر یک نوع ابزار غربالگری جهت ارزیابی میزان شنوایی هر فرد است، بنابراین هرگونه اطلاعاتی که از این تست به دست می‌آید، اگر هرگونه مشکل شنوایی تشخیص داده شود، بیمار باید نسبت به انجام ام آر آی از زاویه cerebellopontine اقدام کند. علائم بالینی این مشکل شامل مواردی همچون افت شنوایی عصب‌های حسی فرد، افت شنوایی نامتقارن و دارای فرکانس بالا، سوت کشیدن ناگهانی و پی‌در‌پیِ گوش‌ها و… می‌باشند. مطالعات انجام شده در این زمینه نشان می‌دهند که موج ای بی آر در بیماران مبتلا به افسردگی دو قطبی نوع یک و اسکیزوفرنی متفاوت است. یعنی تست ای بی آر علاوه بر آن که یک نوع تست سنجش میزان شنوایی است، در تشخیص این دو بیماری در هر فرد نیز کمک‌کننده است. آزمایش‌های بالینی انجام شده، نشان داده‌اند که موج III و موج VII در بیمارانی که به اسکیزوفرنی و افسردگی دو قطبی مبتلا هستند، درصدی بسیار بالاتر از افراد عادی دارند. با تکیه بر اظهارات محققان می‌توان گفت افسردگی دو قطبی، یک نوع بیماری است که می‌تواند به وجود ناهنجاری در تالاموس نیز مرتبط باشد. انجام تست ای بی آر می‌تواند برای دیگر موارد نیز کاربرد داشته باشد. به عنوان‌مثال: وجود هرگونه عفونت در گوش یا مغز، وزن کم نوزاد در حین تولد که می‌تواند نوید‌بخش ایجاد دیگر مشکلات در او باشد، زردی شدید، وجود پیشینه خانوادگی در ابتلا به هرگونه بیماری شنوایی، تاخیر گفتار یا توسعه زبان، قرار‌گیری در معرض آن دسته از داروهایی که می‌توانند باعث پیدایش هرگونه کم شنوایی در کودک شوند و…

آمادگی خاصی برای انجام آزمایش ABR لازم است؟

آمادگی برای این آزمایش بستگی به سن کودک شما دارد. ممکن است برای انجام دقیق تر آزمایش در صورتی که کودک شما بیش از 6 ماه سن دارد، کودکتان مقداری داروی آرام بخش دریافت کند تا با خوابیدن یا آرام بودن نتیجه دقیق تری ثبت گردد. چنانچه کودک شما کمتر از 6 ماه داشت، این آزمایش بدون داروی آرام بخش انجام می­گیرد. شایان ذکر است که کودک یا نوزاد شما باید در طول آزمایش بخوابد. اغلب داروهای آرام بخش پس از گذشت 1 تا 2 ساعت از بین می­روند.

آیا می­توانیم در طول آزمایش در کنار فرزندم بمانم؟

چنانچه آزمایش ABR بدون ارائه آرام بخش به کودکتان صورت گیرد، می­توانید در طول آزمایش در کنار فرزندتان باشید. همچنین ممکن است در مواقع انجام آزمایش با داروی آرام بخش، لازم باشد در اتاق انتظار بمانید و تا پایان آزمایش صبر کنید.

کاربرد بالینی تست ABR

از تست ای بی آر در شرایط بالینی و هم برای تخمین میزان آستانه‌هانه شنوایی و از طرف دیگر ارزیابی اتونورولوژیک استفاده می‌شود. یعنی متخصصان با انجام این تست تلاش دارند تا به بررسی ضایعات احتمالی در طول عصب شنوایی فرد یا راه‌های شنوایی ساقه مغز پی ببرند. معمولا در آن دسته از افرادی که امکان تعیین آستانه‌های شنوایی یا ارزیابی رفتاری را ندارند ( همچون نوزادان، کودکانی که در روند رشدشان تاخیری ملاحظه شده، بزرگسالان دارای هرگونه معلولیت، افراد مبتلا به اوتیسم و… ) تست ای بی آر به عنوان به عنوان یک ابزار آستانه‌گیر مهم و راهبردی محسوب می‌شود. در صورتی که یک شنوایی شناس ماهر را برای انجام تست ای بی آر انتخاب کنید، احتمال بروز خطا نیز بسیار کاهش خواهد یافت! به خاطر داشته باشید، هرچقدر فرزند شما سن کمتری را داشته باشد ( مثلا کمتر از هفت ماه ) آنگاه احتمال آن که در این رده سنی به دلیل عدم بروز بلوغ عصبی، نتایج به دست آمده حاکی از افت شنوایی‌اش  باشند نیز وجود دارد! هرچند در برخی از موارد؛ نتایج حاصل از تست ای بی آر به مرور زمان بهتر شده‌اند. بنابراین اگر سوالِ « آیا ممکن است تست ای بی آر اشتباه کند؟ » ذهنتان را درگیر خود ساخته، باید گفت با توجه به شواهد موجود، میزان خطای تست ای بی آر بسیار پایین می باشد.

مراحل انجام تست ای بی آر

انجام تست ای بی آر؛ هیچگونه درد و عارضه‌ای را برای فرد به دنبال ندارد. در این آزمون، نه اشعه‌های آسیب‌رسان مورد استفاده قرار می‌گیرند و نه ماده خارجی به بدن فرد وارد می‌شود! بنابراین خطری برای خانم‌های باردار و یا حتی افراد دارای شرایط خاص نیز وجود ندارد. حتی شاید از لحاظ ظاهری بتوان این تست را به آزمون نوار مغزی تشبیه نمود که در آن، شنوایی سنج چندین الکترود را به پیشانی و پشت گوش هر فرد وصل می‌کند. در پروسه انجام تست ای بی آر؛ به واسطه هدفون‌هایی که بر روی هر دو گوش قرار می‌گیرند، صدایی به گوش‌ها فرستاده شده و بعد از آن، پاسخ‌های دریافتی از جانب مراکز پردازش شنوایی نیز به ثبت می‌رسد.

پاسخ تست ای بی آر

به خاطر داشته باشید زمانی که از تفسیر‌ پاسخ تست ای بی آر استفاده می‌کنید، این احتمال نیز وجود دارد که هرکدام از نتایج با در نظرگیریِ شرایطتان برای شما مشخص گردند. بنابراین در زمان تفسیر پاسخ تست ای بی آر؛ باید دقت بالایی داشته باشید. به این دلیل که معمولا عملکرد مغزی هر فرد نسبت به وجود تومور‌های کوچک حساسیتی نداشته و بسیاری از بیمارانی که به دلایل مختلف به هرنوع از تومور‌های مغزی مبتلا هستند، اگر بعد از گذشت شش ماه مجددا نسبت به انجام این تست اقدام کنند، آنگاه پاسخ مناسب‌تری را هم دریافت خواهند کرد. در صورتی که نتایج حاصل از تست ای بی آر اثبات کنند که نوزاد شما به هرگونه کم شنوایی دچار است، آنگاه باید بسته به نوع و میزان افت شنوایی‌اش، هرچه سریع‌تر نسبت به تهیه سمعک برای او اقدام کنید. در همین راستا باید از کلینیک شنوایی سنجی سمعک برتر نام برد که یکی از کلینیک‌های معتبر در شهر تهران است و طی سال‌ها فعالیت خود تلاش داشته تا خدمات موردنظر را با تعرفه‌هایی کاملا مناسب و اقتصادی به شهروندان ارائه کند. بنابراین توصیه می‌کنیم به هیچ عنوان از اهمیت تهیه به‌موقع سمعک غافل نشوید! چرا که  هرکودک تا دو سالگی؛ مهم‌ترین دوران زبان‌آموزیِ خود را طی می‌کند و طبیعتا اگر تا این سن قادر به شنیدن نباشد، در ادامه نیز توانایی صحبت کردن را هم نخواهد داشت! اما در صورت تهیه یک سمعک مناسب آن در یک زمان مناسب، به راحتی این دوران حساس را پشت سر خواهد گذاشت.

 انجام تست ای بی آر چقدر طول می کشد؟

یکی از سوالات پر تکرار در رابطه با تست ای بی آر آن است که انجامش به چه مدت زمانی نیاز دارد. در صورتی که فرد متقاضیِ انجام این تست، بزرگسال باشد و نسبت به رعایت دستور‌العمل‌های مربوطه نیز اهتمام ورزد، آنگاه زمان لازم برای انجام این تست برای هر گوش تنها ده دقیقه و یا حتی کم تر است اما اگر بیمار؛ کودکی باشد که دارو‌های خواب‌آور تاثیر کافی را بر رویش نداشته و حتی در حین انجام تست نیز از خواب بیدار شود، ممکن است دو ساعت نیز طول بکشد تا در نهایت شنوایی سنج بتواند تمام مراحل را طی کند. اما معمولا در حالت معمولی؛ انجام تست ای بی آر نیم ساعت از زمان افراد را به خود اختصاص می‌دهد.

ارزیابی تست ای بی آر

ارسال کلیک از طریق هدفون‌ها منجر می‌شود تا الکترود‌ها فعالیت الکتریکی خود را از مسیر شنوایی مورد اندازه‌گیری قرار دهند. این قبیل پاسخ‌های الکتریکی را توسط رایانه تجزیه‌و‌تحلیل می‌کنند تا شکلی همچون موج ایجاد گردد. بعد از آن نیز قله‌های مختلف در شکل موج حاصل شده، اطلاعاتی را پیرامون زمان پاسخ به ساختارهای مختلف مسیر شنوایی ارائه می‌دهند که در به پاسخ به محرک مورد‌نیاز است. با استفاده از تست ای بی آر می‌توان حساسیت شنوایی نوزادان یا بزرگسالانی که از نظر ذهنی دچار مشکل هستند را مورد آزمایش قرار داد.

چگونه تست ای بی آر را در خانه انجام دهیم؟

در صورتی که قصد دارید کودک زیر شش ماه خود را برای انجام تست ای بی آر آماده سازید، بهتر است اجازه دهید که قبل از انجام تست، گرسنه و خسته باشد تا به راحتی به خواب برود. چرا که بر طبق تجربیات حاصل شده در این زمینه می‌توان گفت اگر بسیاری از کودکان؛ خسته و حتی آماده غذا دادن باشند، در طول انجام آزمون به راحتی به خواب می‌روند. بنابراین سعی کنید  با راهکار‌های گوناگون؛ کودک را خسته کرده و حتی از غذا دادنِ به او نیز اجتناب ورزید. البته زمانی که کودک در اتاق آزمون قرار گرفت، می‌توانید به او شیر داده و به به خوا ب رفتن او کمک کنید. بسته به میزان همکاری کودک، آزمون شنوایی سنجی ای بی آر می‌تواند در بغل شما و یا حتی بر روی تخت انجام شود. معمولا برخی از کودکان بین شش تا هفت سال؛ نیازمند دارو‌های خواب‌آور می‌باشند. برای کودکان بزرگ تر از هفت سال نیز  اگر دراز کشیده و هیچگونه حرکتی نکنند، آنگاه آزمون در بیداری آن‌ها و به راحتی انجام خواهد شد اما اگر فرزند شما قادر به این کار نباشد، وقت ملاقات دیگری برای او تنظیم خواهد گردید تا پروسه آزمون را با داروی خواب‌آور پشت سر بگذارد. در پاسخ به سوالات آن دسته از افراد، پیرامون عوارض تست ای بی آر باید گفت که این تست هیچگونه مشکلی را برای فرد انجام‌دهنده به وجود نمی‌آورد. بنابراین در صورتی که تصمیم دارید به یک شنوایی سنج مراجعه کنید، بهتر است با اطمینان خاطر این پروسه را آغاز سازید.

تست ای بی آر در منزل

تست پاسخ شنوایی ساقه مغز (ABR) یک روش دقیق برای ارزیابی شنوایی است که انجام آن نیازمند شرایط و تجهیزات خاصی است. برخلاف تصورات پیشین، امکان انجام تست ABR در منزل وجود ندارد و این تست باید الزاماً در مراکز تخصصی شنوایی سنجی صورت پذیرد.

نکته بسیار مهم در خصوص کودکان: برای انجام تست ای بی آر حتما دکتر باید داروی مربوطه (در صورت نیاز به آرام‌بخشی) را بنویسد و با نسخه دارو را بخرید و در حضور خود دکتر متخصص استفاده شود. انجام این تست در خود مرکز تخصصی شنوایی سنجی بسیار امن‌تر است برای بچه. این اقدام، سلامت و ایمنی کودک شما را در طول فرآیند تست تضمین می‌کند.

هزینه و سایر اطلاعات: هزینه تست ABR بر اساس تعرفه‌های مصوب وزارت بهداشت و درمان تعیین شده و ممکن است متغیر باشد. کلینیک شنوایی سنجی سمعک برتر، به عنوان یکی از مراکز تخصصی در تهران، خدمات تست ABR را با رعایت کامل اصول ایمنی و در محیط کلینیک ارائه می‌دهد. برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص این تست و هزینه‌های آن، می‌توانید با کلینیک تماس حاصل فرمایید.

نتیجه‌گیری

تست ABR یک ابزار قدرتمند برای ارزیابی شنوایی و عملکرد عصب شنوایی است که هم برای نوزادان و هم بزرگسالان کاربرد دارد. با افزودن بخش‌های جدید مانند جدول مقایسه‌ای، مزایا و معایب، و اطلاعات تکمیلی درباره داروهای آرام‌بخش، مقاله شما اکنون جامع‌تر و کاربرپسندتر شده است. علاوه بر این، خوانایی محتوا با استفاده از خلاصه‌سازی و فرمت بولت‌پوینت افزایش یافته است.

 سوالات متداول درباره تست ABR (تست ای بی آر )