عفونت قارچی گوش

عفونت قارچی گوش (اتومیکوزیس) یک عفونت سطحی مجرای گوش خارجی است که توسط قارچ‌هایی مانند آسپرژیلوس و کاندیدا ایجاد می‌شود. این بیماری با خارش شدید، ترشح، احساس پری و گاهی کاهش موقت شنوایی همراه است و در مناطق گرم و مرطوب و در افرادی که زیاد در آب هستند شایع‌تر است. درمان آن معمولاً با پاکسازی مجرای گوش توسط متخصص و استفاده از قطره‌های ضد قارچ انجام می‌شود.

پیشگیری از عود؛ معرفی به متخصص گوش و حلق و بینی و قالب ضد آب

پس از درمان قطعی عفونت قارچی گوش، گاهی لازم است بیمار دو تا سه جلسه نزد متخصص گوش، حلق و بینی پیگیری شود. در کلینیک سمعک برتر، این هماهنگی برای مراجعه به پزشکان همکار ما — از جمله دکتر محمد محسنی، مستقر در ساختمان پزشکان مجموعه — انجام می‌شود تا روند درمان به‌صورت تخصصی تکمیل گردد.

نکته مهم برای جلوگیری از تکرار بیماری، استفاده از قالب ضد آب گوش است. هر بار ابتلا به عفونت یا قارچ گوش می‌تواند به شنوایی آسیب بزند و سطح شنوایی را کاهش دهد. قالب‌های ضد آب با جلوگیری از ورود رطوبت به مجرای گوش، خطر ابتلای مجدد به عفونت و قارچ را به‌طور چشمگیری کاهش می‌دهند و از شنوایی شما محافظت می‌کنند. تهیه این قالب‌ها در کلینیک سمعک برتر امکان‌پذیر است.

عفونت قارچی گوش چیست؟

اتومیکوزیس به عفونت قارچی پوست پوشاننده مجرای گوش خارجی گفته می‌شود. برخلاف عفونت‌های باکتریایی، عامل اصلی این بیماری قارچ‌ها هستند؛ شایع‌ترین آن‌ها آسپرژیلوس نایجر (که ترشح سیاه‌رنگ مشخصی ایجاد می‌کند) و کاندیدا آلبیکنس هستند. این عفونت اغلب سطحی است، اما در صورت بی‌توجهی می‌تواند مزمن شده و عود کند.

نوعی عفونت گوش به نام اتومیکوزیس وجود دارد که توسط قارچ ایجاد می‌گردد. این نوع عفونت قارچی، معمولاً در مناطق گرمسیری و در رطوبت بروز پیدا می‌کند و مجرای گوش خارجی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. این مجرا از پرده گوش شما شروع می‌شود و تا خارج گوشتان ادامه پیدا می‌کند.

در برخی موارد دیده شده است که عفونت قارچی، گوش میانی را نیز درگیر می‌کند. طبق آمار و بررسی‌های انجام شده، حدود ۱۰ درصد عفونت‌های مجرای گوش خارجی توسط قارچ‌ها ایجاد می‌شود. عفونت قارچی گوش می‌تواند موجب خشکی پوست، التهاب و ترشحاتی با بوی ناخوشایند در ناحیه مجرای گوش شود.

علائم و عوارض ابتلا به عفونت قارچی گوش چیست؟

شایع‌ترین علائم عبارت‌اند از:

• خارش شدید گوش — مشخص‌ترین و آزاردهنده‌ترین علامت
• ترشح گوش — سفید، زرد، خاکستری یا سیاه (بسته به نوع قارچ)
• احساس پری یا گرفتگی گوش
• کاهش شنوایی موقت به‌دلیل انسداد مجرا با ترشحات و توده قارچی
• درد گوش (اوتالژیا) — معمولاً خفیف تا متوسط
• وزوز گوش یا احساس صدا در گوش

در صورت درمان‌نشدن، عوارضی مانند عفونت مزمن، آسیب به پرده گوش یا گسترش عفونت ممکن است رخ دهد.

روش‌های تشخیص قارچ گوش

تشخیص توسط پزشک یا متخصص گوش با موارد زیر انجام می‌شود:

• اتوسکوپی — مشاهده مستقیم مجرای گوش و دیدن توده قارچی مشخص
• کشت و بررسی میکروسکوپی ترشحات برای تعیین دقیق نوع قارچ
• گرفتن شرح‌حال درباره سابقه شنا، استفاده از سمعک یا گوش‌پاک‌کن و مصرف قطره‌های آنتی‌بیوتیک

 چه کسانی دچار عفونت قارچی گوش می شوند؟

افراد در معرض خطر بالاتر:

• ساکنان مناطق گرم و مرطوب
• شناگران و افرادی که گوش‌شان مرتباً مرطوب می‌ماند («گوش شناگر»)
• کاربران سمعک و سمعک‌های داخل‌گوشی یا ایرفون
• افراد دیابتی یا با سیستم ایمنی ضعیف
• کسانی که از گوش‌پاک‌کن استفاده می‌کنند و لایه محافظ موم گوش را برمی‌دارند
• مصرف‌کنندگان طولانی‌مدت قطره‌های آنتی‌بیوتیکی گوش

علت عفونت قارچ گوش چیست؟

آسپیرژیلوس یک قارچ رایج است که هم در داخل خانه و هم فضای باز وجود دارد. ما روزانه به طور مرتب این قارچ را تنفس می‌کنیم و مشکلی نیز برای ما ایجاد نمی‌شود، اما افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند در صورت تماس با قارچ‌ها راحت‌تر از دیگران مبتلا به این بیماری می‌شوند. افرادی که در مناطقی با آب و هوای گرم زندگی می‌کنند، بیشتر در معرض این دسته از قارچ‌ها هستند؛ زیرا قارچ‌ها در مناطق گرم و مرطوب بهتر رشد می‌کنند.

یک دلیل دیگر عفونت قارچی گوش، افزایش مصرف آنتی بیوتیک و استروئید است. متخصصان با بررسی‌های انجام شده بر روی افراد جوان مبتلا به اتومیکوز به این موضوع رسیده‌اند که اغلب آن‌ها از قطره‌های آنتی بیوتیک گوش حاوی افلوکساسین برای درمان ترشحات گوش استفاده کرده اند. شایان ذکر است که این دسته از آنتی بیوتیک‌ها بر سطح PH گوش تاثیر می‌گذارند و با از بین بردن باکتری‌های رقیب، رشد قارچ را آسان‌تر می‌کنند.

از دیگر دلایل عفونت قارچی گوش می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• شنا کردن در استخر آلوده
• زخم شدن گوش در اثر استفاده از گوش پاک کن یا سمعک
• خشک نکردن مجرای گوش خارجی بعد از حمام
• بیماری‌های مزمن مانند اگزما
• بد شکلی گوش برخی از افراد (خشک و تمیز کردن این دسته از افراد سخت بوده و در نتیجه احتمال ابتلا به عفونت قارچی در آن‌ها بالا است.)

جرم گوش (سرومن) از پوشش گوش در برابر قارچ محافظت می کند، بنابراین هر چیزی که میزان موم را کاهش دهد (مانند پاشیدن آب دریا به داخل کانال گوش و استفاده بیش از حد ازگوش پاک کن) باعث ایجاد عفونت قارچی می شود. اگزمای پوست داخل گوش می تواند عامل خطر دیگری برای عفونت قارچی باشد.

 دمای بیرون نقش مهمی ایفا می کند. قارچ ها در گرما سریعتر رشد می کنند، بنابراین در آب و هوای گرم بیشتر رایج است.
از هر 10 عفونت قارچی 9 مورد به دلیل قارچ متعلق به گونه آسپرژیلوس و بقیه توسط قارچی از گونه کاندیدا ایجاد می شود .

مقایسه با سایر عفونت‌های گوش

پیشگیری از عفونت قارچی گوش

• پس از شنا یا حمام، گوش را خشک نگه دارید (با کج‌کردن سر یا سشوار با حرارت ملایم از فاصله).
• از واردکردن گوش‌پاک‌کن، سنجاق یا اجسام به گوش خودداری کنید.
• سمعک و ایرفون را تمیز و خشک نگه دارید.
• از مصرف خودسرانه قطره‌های آنتی‌بیوتیکی گوش بپرهیزید.
• هنگام شنا از گوش‌گیر ضدآب استفاده کنید.

درمان عفونت قارچی گوش

درمان مؤثر دو بخش دارد:

1. پاکسازی مجرای گوش (دبریدمان): مهم‌ترین گام. متخصص با ساکشن یا شست‌وشوی تخصصی، توده قارچی و ترشحات را خارج می‌کند. این کار نباید در خانه انجام شود.
2. داروی ضد قارچ موضعی: پس از پاکسازی، قطره‌های ضد قارچ تجویز می‌شود. در موارد گسترده، داروی ضد قارچ خوراکی نیز ممکن است لازم باشد.

دوره درمان معمولاً چند هفته طول می‌کشد و قطع زودهنگام دارو علت اصلی عود بیماری است. در طول درمان، گوش باید کاملاً خشک بماند.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت درد شدید، تب، خروج خون یا چرک، کاهش ناگهانی شنوایی یا ادامه علائم بیش از یک هفته، حتماً به متخصص گوش یا کلینیک شنوایی مراجعه کنید. درمان خودسرانه می‌تواند عفونت را مزمن کند.

بهترین قطره‌های ضد قارچ برای گوش

انتخاب قطره باید توسط پزشک و بر اساس نوع قارچ انجام شود. داروهای رایج شامل کلوتریمازول، میکونازول و در برخی موارد محلول‌های اسیدی‌کننده (مانند اسید استیک رقیق) هستند.

هشدار: هیچ قطره‌ای را بدون تشخیص پزشک و در صورت احتمال پارگی پرده گوش استفاده نکنید.

1. کلوتریمازول: این قطره یکی از رایج‌ترین داروهای ضد قارچ است که برای درمان عفونت‌های قارچی گوش استفاده می‌شود. کلوتریمازول با جلوگیری از رشد و تقسیم قارچ‌ها عمل می‌کند و معمولاً برای عفونت‌های ناشی از درماتوفیت‌ها، مخمرها و کاندیدا تجویز می‌شود.
2. بوریک الکل و اسید استیک: این ترکیبات نیز به عنوان گزینه‌های موثر برای درمان عفونت‌های قارچی گوش شناخته می‌شوند. این محلول‌ها محیطی نامناسب برای رشد قارچ‌ها ایجاد می‌کنند و به کنترل عفونت کمک می‌کنند.
3. کانازول: مشابه کلوتریمازول، کانازول نیز برای درمان عفونت‌های قارچی گوش موثر است و معمولاً همراه با داروهای ضد التهاب استفاده می‌شود.

پرسش و پاسخ

جمع‌بندی

>عفونت قارچی گوش بیماری شایع اما قابل‌درمانی است که با خارش، ترشح و کاهش شنوایی بروز می‌کند. کلید درمان، پاکسازی تخصصی مجرای گوش، استفاده درست از قطره‌های ضد قارچ و خشک نگه‌داشتن گوش است. در صورت بروز علائم، به‌جای درمان خانگی، به کلینیک شنوایی مراجعه کنید.